BirTak : بیرتک وب سایت ایرانیان

بهار آمد وحساسیت آورد!

دکتر سید احسان بیکایی : زياد ناراحت نباشيد، شما هم يكي از آن 20 درصد مردم جهان هستيد كه نمي‌توانند به راحتي از زيبايي‌هاي بهار لذت ببرند.

راه رفتن در پارك و نقاط سرسبز واقعا لذت‌بخش است ولي اگر قرار باشد هر چند دقيقه يك بار عطسه‌هاي پشت‌سر هم اعصابتان را به هم بريزند و مدام مجبور باشيد يك دستمال جلوي بيني‌تان نگه داريد اصلا لذت‌بخش نخواهد بود.
بهار فصل زيبايي‌ها و رويش دوباره است. فصل جوانه زدن گل و چه‌چه بلبل و ... اما براي بعضي هم بهار زمان حساسيت فصلي است.
حساسيتي براي بعضي فصول
از اواخر اسفند و اوايل بهار، بسته به منطقه جغرافيايي و نوع پوشش گياهي، اغلب گياهان و به‌خصوص درختان شروع به گرده‌ريزي مي‌كنند. در تهران به عنوان مثال گرده‌ريزي شديد درختان چنار خيابان وليعصر از اواسط فروردين شروع شد. گرده گل‌ها و گرده‌هاي ريز درختان كه توسط باد و براي توليد مثل آنها جابه‌جا مي‌شوند در بعضي ساعات روز تمام فضا را پر مي‌كنند. اين مساله اصلي‌ترين علت حساسيت فصلي است. بيماري‌اي كه به خاطر واكنش سيستم ايمني بدن انساني به اين اجسام خارجي به وجود مي‌آيد.ورود يك گرده بسيار ريز و غيرقابل ديد يك درخت به مخاط بيني، در ابتدا باعث تحريك مختصر در سيستم ايمني مي‌شود. با ورود بيشتر اين گرده‌ها، سيستم ايمني و سلول‌هاي آن شروع به ساختن آنتي‌بادي عليه اين گرده‌ها مي‌كنند. آنتي‌بادي‌ها به ريه، چشم و بيني منتقل مي‌شوند و سلول‌هايي به نام ماست سل را فعال مي‌كنند. در واقع اين آنتي‌بادي‌ها، پيامي از طرف سيستم ايمني براي ماست‌سل‌هاست كه در صورت مواجهه مجدد با گرده‌ها به آنها واكنش نشان بدهند. با ورود مجدد اين گرده‌ها به بدن، اين بار بدن كه كاملا خود را براي اين مواجهه آماده كرده است يك واكنش تمام عيار نشان مي‌دهد. تمام ماست‌سل‌ها در بيني، چشم و ريه شروع به ترشح يك ماده شيميايي به نام هيستامين مي‌كنند كه باعث تحريك و التهاب اين اعضا مي‌شود. تحريك و التهاب مخاط اين اعضا، همان چيزي است كه ما آن را به عنوان علائم آزاردهنده حساسيت فصلي مي‌شناسيم. گرده گياهان و علف‌هاي تازه، در كنار گرده درختاني مثل چنار، بلوط، نارون، افرا و زيتون، شناخته شده‌ترين عامل اين حساسيت‌ها هستند، اگرچه التهابي كه در اثر ورود هاگ قارچ‌ها به ريه به‌وجود مي‌آيد مي‌تواند بسيار خطرناك‌تر و شديدتر باشد.بسته به موقعيت جغرافيايي، زمان به وجود آمدن اين گرده‌ها و به دنبال آن حساسيت هم متفاوت است، اما بهار و اوايل تابستان اصلي‌ترين زمان براي شروع اين بيماري شناخته شده است. حساسيت فصلي را با نام زكام بهاره يا تب يونجه هم مي‌شناسند.
علائم حساسيت
گرده‌ها، اولين جايي را كه تحريك مي‌كنند مخاط بيني و بعد مخاط چشم است. به همين دليل اولين علامت حساسيت، خارش بيني، چشم، سقف دهان و ته حلق است. اين خارش ممكن است ناگهاني و يا تدريجي باشد اما به‌تدريج علائم ديگري هم مثل اشك‌ريزي و آبريزش بيني هم به آن اضافه مي‌شود. خارش ته حلق ممكن است آنقدر شديد باشد كه خود را به‌صورت خارش گوش هم نشان بدهد.بعد از اشك‌ريزي شديد، پلك‌ها متورم و قرمز مي‌شوند. در اثر آبريزش بيني هم پره‌هاي بيني متورم، ملتهب و قرمز مي‌شوند و به خاطر ماليدن زياد ممكن است قسمت‌هاي بيروني‌شان دچار خشكي و پوسته‌ريزي شود.سردرد، سرفه، عطسه، خس‌خس سينه، تحريك‌پذيري، خواب‌آلودگي، افسردگي، كاهش اشتها و گاهي اوقات حتي بي‌خوابي هم مي‌توانند از علائم ديگر بيماري باشند.اما به‌طور كلي اغلب بيماران خارش، آبريزش و عطسه را به عنوان علائم اصلي ذكر مي‌كنند.نكته مهم در مورد خارش و التهاب چشم اين است كه در اين شرايط به هيچ‌وجه نبايد از لنز چشمي استفاده كرد چون لنز اين التهاب را شديد مي‌كند.
تشخيص و درمان حساسيت
اغلب مبتلايان به حساسيت فصلي، در اثر تكرار اين بيماري خودشان ازعلت اين علائم آگاهند اما براي كساني كه براي اولين‌بار به اين حساسيت دچار شده‌اند و يا براي اولين‌بار است كه اين علائم در آنها شدت پيدا كرده است ممكن است لازم باشد به پزشك مراجعه كنند.
به هر حال تشخيص بيماري، براساس علائم باليني و شرح حال بيمار صورت مي‌گيرد و تطبيق زماني شروع علائم با زمان حساسيت‌ فصلي بسيار كمك‌كننده است. اگرچه آزمايش مايع ترشح شده از بيني از نظر وجود ائوزنيوفيل (يك ماده ترشحي توسط سول‌هاي ايمني) و يا تست پوستي حساسيت به آلرژن‌هاي مختلف هم از ديگر اقدامات تشخيصي است كه مي‌توان براي اين افراد انجام داد.سالانه فقط در آمريكا 30 ميليون نفر و در كانادا هم 60 درصد جمعيت مبتلا به حساسيت فصلي و عوارض آن مي‌شوند. تبعات ناشي از اين بيماري هزينه‌هاي اقتصادي زيادي را براي كشورها به دنبال دارد به همين دليل اكثر دولت‌ها، داروها و درمان‌هاي اين بيماري را آزادانه‌تر در اختيار افراد قرار مي‌دهند. در اغلب كشورها بسياري از داروهاي ضدحساسيت، بدون احتياج به نسخه پزشك است و حتي بعضي از انواع داروها و مواد خوراكي ضد آلرژي هم در فروشگاه‌ها عرضه مي‌شود.براي اكثر حساسيت‌هاي فصلي، خط اول درمان، استفاده از آنتي‌هيستامين‌ها است يعني داروهايي كه ضد عملكرد هيستامين ترشح شده از ماست سل در مخاط بيني، چشم و ريه عمل مي‌كنند.آنتي‌هيستامين‌ دكونژستان، لوراتارين و پسودوافدرين انواع اين دارو هستند.اگرچه بايد توجه داشت كساني كه بيماري پرفشاري خون دارند نبايد از دكونژستان استفاده كنند و نكته مهم ديگر اينكه استفاده زياد و بيش از حد اين داروها مي‌تواند اثر معكوس‌ داشته باشد و باعث تشديد علائم شود.
در صورت پاسخ نگرفتن از آنتي‌هيستامين‌ها بايد به سراغ كورتون‌ها رفت. داروهاي كورتيكو استروئيد اغلب با نسخه پزشك تهيه مي‌شوند. استفاده از كورتون خوراكي يا تزريقي، به‌خصوص تزريق آمپول طولاني‌ اثر كورتون مي‌تواند تا حد زيادي علائم را تخفيف دهد. باز هم بايد به‌خاطر داشت مصرف زياده از حد كورتون عوارض شديدتري از يك حساسيت فصلي ساده دارد. براي كساني كه علائم شديد آلرژي آزارشان مي‌دهد، پزشكان، آلرژن ايمونوتراپي يا حساسيت‌زدايي را توصيه مي‌كنند. استفاده از تزريق‌هاي مكرر و منظم آمپول‌هاي خاص باعث حساسيت‌زدايي سيستم ايمني به گرده ها، غبارها و مواد آلرژن مختلف مي‌شود.البته اين درمان بعد از پايان فصل گرده‌ريزي انجام مي‌شود و تاثير آن براي فصل بعد خواهد بود. تا آن زمان بيمار بايد از همان درمان‌هاي رايج استفاده كند.قطره‌هاي چشمي براي رفع قرمزي چشم و اسپري‌ها و قطره‌هاي بيني آنتي‌هيستامين و يا كورتوني براي رفع التهاب مسير تنفسي هم از داروهايي است كه در زمان حساسيت فصلي مصرف مي‌شوند.درمان‌هاي پيشگيرانه هم تاثير كمي در درمان حساسيت‌ها دارند. واكسن‌هاي ضد آلرژي كه يكبار قبل از شروع فصل تزريق مي‌شوند، فقط تا 30 درصد مي‌تواند موثر باشد. اين واكسن‌ها مقدار كمي آلرژن دارند كه سعي مي‌كند تا حدودي همان اثر درمان طولاني‌مدت آلرژن ايمونوتراپي را انجام دهد.
عوارض حساسيت فصلي
به غير از علائم آزاردهنده آلرژي، حساسيت فصلي عوارض زيادي ندارد. گفته مي‌شود در بعضي موارد حساسيت فصلي به حساسيت دائم و يا حساسيت به مواد غذايي تبديل شده است و در بعضي افراد كه سيستم ايمني‌شان در شرايط خاصي قرار دارد، حساسيت‌هاي فصلي به واكنش‌هاي آلرژيك شديد تبديل شده‌اند.
اما اصلي‌ترين عارضه حساسيت فصلي كه ارتباط زيادي با آن دارد، آسم است. واكنش‌هاي شديد، اغلب خود را به صورت آسم نشان مي‌دهند.38 درصد كساني كه آبريزش بيني حساسيت دارند، به آسم مبتلا هستند و درصد زيادي از كساني كه در كودكي واكنش حساسيت نشان مي‌دهند، در بزرگسالي مبتلا به آسم مي‌شوند.
آسم تنها نكته‌اي است كه مبتلايان به حساسيت فصلي بايد نگران آن باشند و خود بيماران آسمي هم بايد مراقب زمان حساسيت فصلي باشند. چون حضور در يك محيط پرآلرژن، مثلا در يك پارك جنگلي در زمان گرده‌ريزي مي‌تواند منجر به به‌وجود آمدن يك حمله آسمي شود كه حتي مي‌تواند خفگي و مرگ را به دنبال داشته باشد.
فرار از آبريزش بيني
60 درصد حساسيت‌هاي فصلي، علت ارثي دارند و گريزي از آنها نيست اما حتي اين افراد هم در زمان تولد هيچ واكنش حساسيتي ندارند و در گذر زمان و به خاطر مواجهه با آلرژن‌ها، دچار حساسيت مي‌شوند. براي همين پيشگيري از تماس با اين آلرژن‌ها، مي‌تواند در مقابله با حساسيت فصلي كمك‌كننده باشد.
نكات زير را در اين مورد به‌خاطر بسپاريد
ـ در زمان گرده‌ريزي درختان در داخل خانه بمانيد. بيشترين مقدار گرده‌ريزي حوالي ساعت 5 تا 10 صبح انجام مي‌شود. در فصل بهار ورزش صبحگاهي را كمي ديرتر انجام دهيد.
ـ با اينكه هوا هنوز سرد است اما مي‌توانيد براي تميز كردن هواي خانه از تهويه كولر استفاده كنيد اما قبل از اين كار فيلتر كولر را چك كنيد.
ـ در موقع بيرون رفتن از خانه، سعي كنيد ماسك بزنيد يا فقط درون وسايل نقليه با شيشه‌هاي بسته حركت كنيد.
ـ در مواقعي كه در خانه نيستيد، پنجره‌ها را ببنديد. يك توفان بهاري مي‌تواند دريايي از گرده را وارد فضاي اتاق كند. گرده‌هايي كه اصلا ديده نمي‌شوند.
- سعي كنيد در فصل بهار فرش‌هايتان را بتكانيد يا اصلا آنها را به كناري بگذاريد. پرز فرش‌ها تا مدت‌ها گرد گياهان را در خود نگه مي‌دارند.
- زودتر از مواقع معمول ملحفه‌ها و روبالشي‌ها را عوض كنيد.
- به هيچ وجه لباس‌هايتان را در هواي آزاد خشك نكنيد. چون پر از گرده گياهان خواهند شد.
- روزهايي كه هوا خشك است و باد می وزد از خانه خارج نشويد. سعي كنيد روزهاي باراني و نمناك را براي اين كار انتخاب كنيد.
- سعي كنيد از محيط‌هايي كه چمن اصلاح شده دارد دوري كنيد. چمن پارك‌ها بيشتر در اول صبح يا اواخر شب اصلاح مي‌شوند و فضا را پر از گرده‌هاي ريز علف مي‌كنند.
- گلدان‌ها و گياهاني كه به آنها حساسيت داريد را وارد آپارتمان يا پاگرد پله‌ها نكنيد.
- حيوانات خانگي مي‌توانند يك عامل بسيار مهم در به وجود آمدن حساسيت فصلي يا دائم باشند.
- گرد و غبار در رختخواب‌ها هم مي‌تواند باعث به وجود آمدن آلرژي شود. رختخواب‌ها را در خشكشويي بشوييد.

[ تاریخ ارسال مطلب: پنجشنبه، 5 اردیبهشتماه 1387 ] [ منبع اصلی ] [ نسخه چاپي اين مطلب ] [ تعداد بازدید : 82 ]

برای بحث و تبادل نظر در خصوص این مقاله و مقالات مرتبط به انجمن گفتگوهای بیرتک وارد شوید.