BirTak : بیرتک وب سایت ایرانیان

نگاهى نو به دنياى کودک و تلويزيون

بسياري بر اين عقيده‌اند كه عصر جديد را همانطور كه عصر فضا، اتم و ئيدروژن مي‌خوانند به حق بايد عصر ارتباط الكترونيك نيز خواند. عصري كه در آن هيچ حادثه‌اي به فضاي جغرافيايي محدود نيست بلكه به كل جهان يا دست كم كره زمين تعلق دارد. به تعبيري ديگر، انفجار در زمان و فضا موجبات كوچك شدن گيتي و ملل دور دست را فراهم ساخته است. پيدايي خانواده يا به تعبيري ديگر، قبيله جهاني، با اين وسايل نو، تحقق‌پذير گشته است. اين وسايل با خود دنياي نو، ارزش‌هايي تازه و در عين حال اسارت‌هايي جديد به همراه آورده‌اند پس بايد فرزندان ما نيز در اين دنياي نو نيازها و مسائلي تازه يابند. همانطو ركه از امكاناتي بي‌سابقه در مقايسه با حيات نياكان خويش بهره مي‌جويند دنياي ارتباطات الكترونيك درمقابل اين نسل، چشم‌اندازي نو خلق كرده است. برخلا‌ف اعصار پيشين تنها مدرسه يا به طور كلي سازمان‌هاي آموزشي انحصار آموختن را در دست ندارند بلكه آموزش در همه جاي جامعه به چشم مي‌خورد. با ورود به عصر ارتباطات الكترونيك، مخصوصا تلويزيون آموزش صرفا مجرد و دور از واقعيت نخواهد بود بلكه فرآيند آموختن در واقعيت و به همراه آن صورت مي‌گيرد. در اين دوره آموزش تنها از راه انتقال دانستن‌ها از طريق گوش صورت نمي‌گيرد بلكه با پيدايي خط و كتابت و سپس ابزار تصويري مي‌توان از چندين حس با هم در راه آموزش سود جست. بدين‌قرار، كودكان و نوجوانان درعصر ارتباطات الكترونيك مي‌توانند جدي‌ترين و سخت‌ترين محتواي آموزش را در كمال سهولت و تفرج‌فرا گيرند. بدين‌ترتيب ساعات طولا‌ني آموزش كوتاه به نظر مي‌آيند و كودك در پايان برنامه‌هايش باز هم ملتهب و تشنه آموزش‌باقي مي‌ماند. ضمن اينكه اگر اين وسيله ارتباطي به درستي به كار گرفته شود و در خدمت انسان‌ها، مخصوصا كودكان و نوجوانان قرار گيرد، زمان فراغت كودك از بي‌حاصلي خارج شده كارا، بارورو فرهيخته خواهد شد. پس در عصر ارتباطات الكترونيك هم مي‌توان از بروز خلا‌ در زمان فراغت دور ماند و هم سرگرمي‌هايي را در راه گذراندن فراغت قرار داد كه جنبه فرهنگي داشته باشند. بدين سان مي‌توان گفت نسل جديد غرق در انبوهي از اطلا‌عات و اخبار مجهز به ابزاري، سخت موثرو متمايز از اجداد و پيشينيان خود هستند. آنان نه تنها در راه آموزش، والدين و مدرسه را در اختيار دارند بلكه وسايل آموزشي الكترونيك در تمامي‌ساعات و بدون محدوديت آنان را دربرمي‌گيرند. آنچه اينجا در توصيف دنياي ارتباطات گفته شده كامل نخواهد بود اگر جهات منفي اين عصر و مشكلا‌تي كه كودكان در تماس با آن خواهند داشت عنوان شود. توجه وسيع و عميق كودكان به وسايل ارتباط جمعي به ويژه تلويزيون، موجب مي‌شود ساعت‌ها در برابر آن بنشينند و از هر حركت بازبمانند، اين در حالي است كه امروزه تمامي‌مربيان بر لزوم تحرك جسمي براي همه انسان‌ها به خصوص كودكان به عنوان عاملي در راه تامين سلا‌مت تاكيد دارند. زماني كه وسايل ارتباط جمعي با انسان‌هايي برخورد مي‌كنند كه ذهني پرداخته شده و ساخته شده دارند كمتر مي‌توانند بدان رسوخ كنند. زيرا شخص از مكانيسم‌هاي دفاعي خاص خود برخوردار است. اين امر در مورد كودكان مصداق ندارد. ذهن كودك، ساده، فاقد شبكه به هم پيوسته‌اي متشكل از انديشه‌ها و باورهاست. در تماس كودك با تلويزيون بيشتر از همه مادران گله دارند كه فرزندانشان چنان غرق در تماشاي فيلم‌هاي تلويزيوني هستند كه كار مدرسه را به فراموشي مي‌سپارند. كار مدرسه قرباني فراغتي جذاب‌تر مي‌شود كه كودك از طريق تلويزيون بدان دست مي‌يابد. همين امر يعني جذب سخت كودك توسط تلويزيون از طرفي كوشش والدين جدا ساختن وي از اين وسيله موجبات بروز تنش را در خانواده فراهم مي‌سازد. تلويزيون كه زمان فراغت كودكان را تسخير نموده است دو فرآيند را موجب مي‌شود: از جانبي كودكان ما با ديدن برنامه‌هاي آن خود را با قهرمانان نمايش هم هويت مي‌كنند و از جانب ديگر به فرآيند پيچيده فرافكني دست مي‌زند. بدين‌سان كودك خواسته‌ها، آرزوها و اميالي را كه در دل دارد وليكن جرات اظهار آن را ندارد از طريق تلويزيون در خارج مجسم مي‌دارد و اين امر به نظر ارسطو به نوعي پالا‌يش رواني منتهي مي‌شود. پس به طور قاطع مي‌توان گفت هيچ گاه در تاريخ جامعه انساني اين چنين انسان‌ها در معرض انبوهي از پيام، اطلا‌ع و خبر نبوده‌اند. وسايل ارتباط جمعي موجب شدند كه در آغاز گوش انسان‌ها (با راديو) و سپس چشم و گوش با تلويزيون چنان بردي ‌يابند كه پيام‌هايي را از هزاران كيلومتر دورتر بشنوند و ببينند. حاصل اين انقلا‌ب تكنولوژيكي، انبوهي از پيام است كه در يك آن انسان‌ها را دربرمي‌گيرد. اگر در گذشته براي شنيدن يا ديدن پيام، انسان‌هاي بسيار از يكديگر سبقت مي‌گرفتند، حالا‌ چنين نيست اين پيام‌ها هستند كه معلق در هوا و در جست و جوي شنونده‌اند. با اين تفسير اين كودكان هستند كه هر روز در ميان بمباراني از پيام و خبر دست و پا مي‌زنند. بدين‌ترتيب مي‌توان گفت عدم استفاده درست از تلويزيون و نداشتن فرهنگ مناسب براي بهره‌برداري از آن باعث كاهش تحرك، تاثيرپذيري مفرط، تعدي به حريم آموزشي كودك و تنازع دروني خانواده مي‌شود. آنچه بر اهميت اين بحث مي‌افزايد كار رويكرد و توجه كودكاني جامعه‌مان در ارتباط با اين وسيله ارتباط جمعي است در كنار اثرات و تبعاتي كه برشمرديم، لا‌زم است بدانيم: انحصار تلويزيون مي‌تواند به معناي تاثير بي‌رقيب دست‌اندركاران اين وسيله ارتباطي بر كودكان باشد و در نتيجه يك گروه اجتماعي تمامي‌ابعاد ذهن كودكان را از آن خود مي‌سازد. گرايش مفرط كودكان به تلويزيون، گرايش اندك آنها را به راديو، تئاتر، سينما، كتاب و مطبوعات سبب مي‌شود. تك‌بعدي بودن كودكان در مقابل و وسايل ارتباط جمعي پديده مطلوبي نباشد. عدم ورود كتاب، مجله و ساير وسايل مكتوب ارتباطي، كودكان را از ديگر چشمه‌هاي جوشان فرهنگ جدامي‌سازد. به خصوص كه اين سال‌ها بهترين فرصت در راه ايجاد رابطه عاطفي بين كودك و كتاب است. بايد خواندن كتاب يكي از مهمترين شيوه‌هاي گذران فراغت كودكان امروز و بزرگسالا‌ن فرداي جامعه باشد.

[ تاریخ ارسال مطلب: چهارشنبه، 8 آذرماه 1385 ] [ منبع اصلی ] [ نسخه چاپي اين مطلب ] [ تعداد بازدید : 428 ]
5 مطلب اخیر مرتبط با این موضوع:

ميزگرد «ايران» درباره انگيزه هاى هاليوود براى توليد فيلم ۳۰۰

يادداشتى بر نقاشى هاى شيرين پيله ورى

نگاهى به آثار نقاشى بيتا وكيلى

گزارشى از وضعيت كپى رايت موسيقى در ايران

روايت يك داستان به زبان نت ها