BirTak : بیرتک وب سایت ایرانیان

«گرداب» ساخته حسن هدايت

:پس از فيلم «گاوخوني» ساخته بهروز افخمي، بازار اقتباس سينما از ادبيات معاصر فارسي كه سال‌ها كساد بود، دوباره اندكي گرم شد.

«گرداب» ساخته حسن هدايت كه در سال 83 توليد شد را به‌نوعي مي‌توان دنباله‌روي اين جريان دانست. جرياني كه باز هم ديري نپاييد و به‌رغم تشكيل شورايي تحت نام پرطمطراق «شوراي حوزه سينماي اقتباس از آثار ادبي» و تمايل برخي مديران سينمايي به دميدن بر تنور اقتباس در سينما، هيچگاه جان و رمقي به خود نگرفت. همين فيلم «گرداب» نيز در دوراني كه مديريت سينماي كشور بر تقويت اقتباس از ادبيات معاصر در سينما پاي مي‌فشارد، چند سالي خاك خورد تا عاقبت اين روزها، مجالي محدود براي اكران يافته است.
در عرصه ادبيات مدرن فارسي، صادق هدايت نامي ويژه و متمايز است اما قصه‌هاي اين نويسنده نامدار قابليت مناسبي براي برگردان سينمايي از خود نشان نمي‌دهند. داستان‌هاي هدايت به‌رغم رواني متن و تصويرسازي‌هاي منحصربه‌فرد، روي پرده سينما انعطاف لازم را ندارند و چندان به چشم نمي‌آيند. به همين دليل كمتر فيلمسازي رغبت كلنجار‌رفتن با داستان‌هاي هدايت را بروز مي‌دهد. معدود تلاش‌هاي صورت‌گرفته در اين زمينه هم چندان موفق و به‌يادماندني نبوده‌اند. «گرداب» هم يكي از قصه‌هاي نامتعارف و كمتر خوانده‌شده هدايت را دستمايه قرار داده و فيلمي است جمع‌وجور و آبرومند.
فيلم، بخشي از بار پيشبرد دراماتيك داستان را برعهده راوي داناي كل مي‌گذارد. منظور قسمت‌هايي از فيلم است كه راوي متن قصه را به‌صورت نريشن روي تصاوير مي‌خواند اما در قسمت‌هاي ديگر، قصه به روايت «اول شخص» بيان مي‌شود. در اين بخش‌ها، صداي همايون (شهاب حسيني) در مقام شخصيت اصلي قصه اطلاعات بيشتري به بيننده مي‌دهد. اين دو‌پارگي در لحن، كشش تصاوير را از ميان مي‌برد و فيلم را از ريتم مي‌اندازد. وفاداري فيلمساز به ساختار روايتي داستان و عدم برقراري ارتباطي منطقي ميان تصوير و متن به كليت اثر آسيبي جدي وارد آورده است. دوگانگي لحن بر كيفيت بصري برخي سكانس‌ها نيز تاثيرگذار بوده و آنها را به تله‌تئاترهاي تلويزيوني نزديك ساخته است. در اينجا به‌نظر مي‌رسد قصه‌هاي صادق هدايت فاقد مصالح لازم براي برگرداندن به زبان بصري سينما هستند و وفاداري صرف به متن نيز هيچ كمكي به فيلمساز نمي‌كند.
فيلمبرداري خوب فرهاد مافي از نكات قابل‌ذكر «گرداب» به‌شمار مي‌رود. كادرهاي ناموزون و تصاوير تيره و تار فيلم، به‌خوبي در خدمت القاي فضاي تراژيك و نيست‌انگار قصه قرار گرفته‌اند. عدم تعادل دوربين و كج‌شدن قاب تصوير در برخي صحنه‌ها، همگام با فروپاشي روحي و عصبي همايون، سقوط انساني شخصيت اصلي داستان را براي تماشاگر ملموس‌تر مي‌‌كند. در صحنه‌اي از فيلم، همايون از دالاني دراز و باريك و مرتفع عبور مي‌كند و به دفتر مامور بررسي پرونده خودكشي دوستش مي‌رود. در آنجا همايون با نامه‌هايي عاشقانه به قلم دوستش روبه‌رو مي‌شود كه ظن آن مي‌رود خطاب به همسر خودش نوشته شده باشد.
هنگام خروج و عبور از دالان، قاب تصوير حدود 45 درجه مي‌چرخد و تصويري كج و دفرمه از همايون را مي‌بينيم كه اينك دچار تزلزل روحي و سوءظن شده و از كادر بيرون مي‌رود.

[ تاریخ ارسال مطلب: شنبه، 23 تیرماه 1386 ] [ منبع خبر ] [ نسخه چاپي اين مطلب ] [ تعداد بازدید : 175 ]