ایسنا: سید محمد خاتمی رئیس موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها در دیدار با دست اندركاران روزنامه «آینده نو» كه در آستانه روز خبرنگار برگزار شد، اظهار داشت: از خداوند می خواهم جمع خبرنگاران و اصحاب رسانه ما را در كار سترگ خود توفیق دهد و از گزندها و دشواری ها مصون دارد. مدتی است دو نفر از خبرنگاران ما در بازداشت به سر می برند. بنده شخصا پیگیر این ماجرا بوده ام و به سهم خود، اقداماتی جهت آزادی ایشان انجام داده ام. برخی دوستان در دستگاه قضایی قول مساعد داده اند كه مراحل آزادی این دو عزیز به زودی سپری شود و خبرنگاران بزرگوار ما به آغوش خانواده خود و خانواده خبر بازگردند.
براساس گزارش روابط عمومی موسسه باران وی گفت: از ابوالحسن خرقانی نقل است كه بر در مهمانسرای خود نوشته بود: «هر كس در این سرای درآمد نانش دهید و از ایمانش مپرسید چه آن كه نزد خداوند به جان ارزد نزد ابوالحسن به نان می ارزد.» من امید دارم كه شما هم بر سردر روزنامه خود بنویسید كه آنچه برای ما مهم است انسان است، رنگ و طبقه و قوم و مذهب و زبان و سلیقه همگی در مرتبه بعدی است.
خاتمی در ادامه با اشاره بر لزوم توجه به دو مقوله مردم و افكار عمومی اگر تبیین، پرده برداری، روشن كردن و آشكار كردن واقعیات برای مردم است، توجیه، یك نوع پوشاندن است. نهاد قدرت در جوامع غیر دموكراتیك می كوشد رسانه ها را به سوی نوعی پرده پوشی و وارونه كردن واقعیات سوق دهد. به همین دلیل در دنیای امروز، در كشورهایی كه جنبه دموكراتیك ندارند، رسانه های عمومی یا عمده رسانه های عمومی، فقط توجیه كننده سیاست ها هستند و نه تبیین كننده و روشن كننده اذهان جامعه.
وی تاكید كرد: توجیه، نوعی پوشاندن است و تبیین نوعی پرده برداری و آشكار كردن و اگر سیاست رسانه ای یك جامعه، براساس توجیه و نه تبیین استوار شد، باید به جای پیشرفت در انتظار ویرانگری و تخریب بود. به عبارت دیگر كسی كه سیاستی را نمی پسندد و در عین حال اهل شعور و تفكر است اما به جای این كه بتواند در یك فضای آزاد بحث كند و بدون دغدغه خاطر و با امنیت انتقاد كند، طبیعتا به تخریب روی می آورد.
وی تاكید كرد: نتیجه سیاست یكطرفه توجیهی، حاكمیت امنیت پادگانی در جامعه است. حاصل طبیعی چنین سیاستی تشكیل هسته های اعتراض و تخریب در جامعه است. اما پس از مدتی كه توجیه ها هم ناكارآمد می شوند، مسائلی كه می توانست در قالب انتقاد بیان شود و در یك گفت وگوی منطقی میان تفكرهای مختلف سبب رشد جامعه شود به صورت انفجاری به تخریب می انجامد. وی با تاكید بر این كه اصلاحات باید در درون این نظام صورت گیرد، گفت: تاكید من بر اینكه اصلاحات باید در درون نظام صورت گیرد به دو دلیل است، یكی این كه این نظام از نظر تاریخی سیری داشته كه سیر قابل قبول مردمی است و ما نمی توانیم سراغ چیزی برویم كه نمی دانیم مبتنی بر چه خواهد بود و چگونه استقرار خواهد یافت. دوم این كه اگر كسانی خیال كنند كه با كنار گذاشتن چیزی كه با این همه زحمت به دست آمده به وضعیت مطلوب تر و مناسب تری می رسند، دچار اشتباه هستند. آن سوی جمهوری اسلامی یا بسیار مبهم است یا مشخص است كه وضعیت نامطلوبی است.
رئیس دولت سابق تاكید كرد: هیچ راه تاریخی برای ما وجود ندارد جز پذیرفتن آنچه مبدا آن انقلاب اسلامی بود. انقلاب ما در پی استقرار دموكراسی و آزادی و پیشرفت و نیز معنویت و اخلاق در جامعه بود. اصلاح در درون این نظام، ضروری است تا خدای ناكرده زمینه انحراف در آن فراهم نشود. اگر انتقاداتی هست، انتقاد به شیوه ها و رفتارهایی است كه معتقدیم حتی با روح و آرمان انقلاب ما مغایر است، اما آنچه نمی شود از آن گذشت این است كه ما معتقدیم و پذیرفته ایم و ملت ما خواسته اند در انقلاب تجلی پیدا كرده و در قانون اساسی هم آمده است كه مبنا، مردمند.
وی افزود: من هم این را قبول دارم كه باید مشخص كنیم این مردم كیستند. پیدا كردن این مردم، مسئله بسیار مهمی است. این كه ما فقط به بخش كوچكی از جامعه كه نخبگان هستند، بپردازیم و توده های مردم را فراموش كنیم، كار غلطی است. بدتر از آن این است كه سعی كنیم بعضی توهمات خود را كه در محیط های سربسته و بدون توجه به واقعیت های جامعه، به عنوان خواست و مصلحت مردم، تلقی می كنیم به عنوان واقعیت القا كنیم.
وی با تاكید بر این كه باید به جای نخبه گرایی، نخبه پروری كنیم، گفت: یعنی سعی كنیم همه مردم ما نخبه شوند. سعی كنیم كه یك حد نصابی از نخبگی در جامعه ما پیدا شود. شرط استقرار و بقا و ادامه مردم سالاری هم، بالارفتن سطح شعور و بینش جامعه ماست. به عبارت دیگر، تبدیل خواست هایی كه در ناخود آگاه جامعه ما وجود دارد، به امری خودآگاه زیرا همه افراد جامعه، اهل تحلیل و تبیین و توضیح نیستند. نخبگی، یعنی تشخیص وجود این خواست و تمایل و اراده ملت. تبیین این ناخودآگاه كه آثار خود را در مشروطیت، پس از شهریور ۲۰، ملی شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی بروز و ظهور داده است و تبدیل آن به خودآگاهی و تبدیل این احساس گنگ و ارتقای آن به یك گفتمان در جامعه و مصون كردن حركت جامعه از خطراتی كه ممكن است آن را تهدید كند، وظیفه اصلی و اساسی یك روزنامه موفق و پیشرو است.
خاتمی گفت: معتقدم با وجود این كه یك دهه اخیر فضای بسیار مناسب تری برای ظهور و رشد وسایل ارتباط جمعی و به خصوص مطبوعات در جامعه ایجاد شده، اما همچنان نیاز به رسانه های دیگر احساس می شود. طی سالیان گذشته روزنامه نگاران هزینه های گزاف و هنگفتی متحمل شده اند. دولت اصلاحات تمام تلاش خود را به خرج داد تا از این هزینه ها بكاهد. ما در لایحه حقوق شهروندی كه به مجلس تقدیم كردیم به این مسئله توجه جدی داشتیم. البته می دانید كه آن لایحه به سرانجام نرسید و تلاش ما ثمر نداد.
خاتمی یادآور شد: برای من واقعا بسیار تاثر آور و تعجب آور است كه ما دموكراسی می خواهیم، ولی حتی در وجود و ضرورت حزب، شك می كنیم. حتی اگر حزبی هم تاسیس شود از اختصاص كوچك ترین تریبونی برای بیان نظراتش مضایقه می كنیم. ما در جامعه خود نیازمند حزب و تشكل هستیم. از افتخارات دوره بنده كه از آن دفاع می كنم این است كه زمینه ای برای رویش و پیدایش هسته های اولیه جامعه مدنی كه تشكل ها و انجمن ها و NGOها بودند در جامعه فراهم آمد. البته منظور من این نیست كه همه این تشكل ها و انجمن ها و NGOها بدون عیب و نقص هستند. ولی به هر حال وجود آنها برای جامعه امید بخش است و پایه های جامعه مدنی را مستحكم می كند.